OEM là gì? Giải thích dễ hiểu và những điều cần biết trước khi đặt hàng

OEM là gì? Gần như ai mới tính chuyện làm hàng mang thương hiệu riêng cũng từng gõ câu này lên mạng. Định nghĩa trên giấy thì ngắn, nhưng hiểu đúng để đem ra làm việc với nhà máy lại là chuyện khác. Bài này giải thích OEM bằng ví dụ đời thường, chỉ ra vài hiểu lầm hay gặp và những gì nên chuẩn bị trước khi gọi cho xưởng.

OEM là gì, nói cho dễ hiểu

OEM là viết tắt của Original Equipment Manufacturer, dịch sát là "nhà sản xuất thiết bị gốc". Trong giới gia công ở Việt Nam, người ta hiểu đơn giản hơn nhiều: anh/chị có sản phẩm, nhà máy sản xuất giúp, hàng mang tên của anh/chị. Nhà máy đứng phía sau và không xuất hiện trên bao bì.

Ví dụ dễ thấy nhất là chai nước rửa chén mang tên một chuỗi siêu thị. Siêu thị không có nhà máy hóa chất. Họ đưa yêu cầu về mùi, độ đặc, dung tích, kiểu chai, rồi thuê một xưởng đủ điều kiện làm ra. Khách cầm chai lên chỉ thấy tên siêu thị. Hãng xe đặt nhà máy khác làm gương chiếu hậu theo bản vẽ của mình cũng là OEM.

Chỗ mấu chốt nằm ở câu hỏi ai đưa ra thiết kế và quy cách. Với OEM, phần đó thuộc về bên đặt hàng. Nhà máy lo máy móc, nhân công, nguyên liệu và làm đúng những gì hai bên đã thống nhất. Nên nếu ai hỏi OEM là gì trong một câu, có thể trả lời: sản xuất theo thiết kế của người đặt hàng.

OEM, ODM và OBM khác nhau ở đâu

Ba chữ này hay đi cùng nhau nên rất dễ lẫn. Cách nhớ nhanh là nhìn xem ai nắm thiết kế, ai nắm thương hiệu. OEM: bên đặt hàng có thiết kế, nhà máy sản xuất theo. ODM (Original Design Manufacturer): nhà máy có sẵn mẫu, bên đặt hàng chọn, chỉnh một ít rồi gắn tên mình lên. OBM (Original Brand Manufacturer): nhà máy tự thiết kế, tự sản xuất và tự bán dưới thương hiệu của chính họ.

Ngoài đời, ranh giới giữa OEM và ODM không cứng như sách vở. Nhiều dự án bắt đầu từ một mẫu có sẵn của nhà máy rồi sửa dần thành bản riêng. So sánh kỹ hơn có trong bài gia công OEM và ODM khác nhau thế nào.

Ai nên chọn làm OEM

Biết OEM là gì mới là một nửa, nửa còn lại là nó có hợp với mình không. OEM hợp với người đã biết khá rõ mình muốn gì. Chẳng hạn một nhà phân phối bán dụng cụ nhà bếp nhiều năm, biết khách hay chê chỗ nào ở hàng đang bán, muốn làm một phiên bản sửa đúng những lỗi đó. Hay một chủ shop có công thức riêng, chỉ thiếu chỗ sản xuất đạt chuẩn.

Ngược lại, nếu anh/chị mới có ý tưởng chung chung kiểu "muốn bán bình giữ nhiệt", chưa có bản vẽ hay mẫu tham chiếu, thì đi theo hướng ODM trước thường nhanh và đỡ tốn hơn. Bắt đầu từ ODM rồi chuyển dần sang OEM khi đã hiểu thị trường là cách làm khá phổ biến của các thương hiệu nhỏ.

Một dự án OEM thường đi qua những bước nào

Thứ tự quen thuộc là: gửi yêu cầu và mẫu tham chiếu, nhận báo giá, làm mẫu và chỉnh sửa, duyệt mẫu chuẩn, ký hợp đồng, sản xuất, kiểm hàng rồi giao. Nghe thì thẳng, nhưng bước nào cũng có chỗ dễ vấp. Khâu làm mẫu hay mất nhiều vòng hơn dự tính, còn bao bì in riêng thường là thứ làm chậm cả lô. Chi tiết từng bước có trong bài quy trình gia công OEM.

Những hiểu lầm hay gặp khi tìm hiểu OEM là gì

"Hàng OEM là hàng kém, hàng nhái." Không phải vậy. OEM chỉ nói về cách tổ chức sản xuất, không nói gì về chất lượng. Không ít sản phẩm của các thương hiệu lớn được làm theo đúng hình thức này. Hàng tốt hay dở phụ thuộc vào yêu cầu anh/chị đặt ra, nhà máy được chọn và cách kiểm hàng, chứ không nằm ở ba chữ OEM.

"Đã trả tiền khuôn thì khuôn là của mình." Chưa chắc. Có xưởng chỉ thu một phần chi phí khuôn và giữ quyền sở hữu, có xưởng ghi khuôn thuộc về khách nhưng để tại nhà máy. Tới lúc muốn chuyển sang xưởng khác, chuyện khuôn nằm ở đâu, ai được dùng sẽ thành rắc rối lớn. Quyền sở hữu khuôn, bản vẽ, công thức nên được ghi rõ trong hợp đồng gia công.

"Thiết kế là của mình thì nhà máy không được làm cho ai khác." Về lý nên như vậy, nhưng muốn chắc thì cần điều khoản bảo mật và cam kết không sản xuất cho bên thứ ba. Với kiểu dáng hay nhãn hiệu quan trọng, anh/chị nên tìm hiểu thêm việc đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ.

"Làm OEM thì đặt bao nhiêu cũng được." Hầu hết nhà máy có số lượng đặt tối thiểu, và hàng làm theo thiết kế riêng thường có mức này cao hơn hàng có sẵn. Cách thương lượng con số đó có trong bài MOQ là gì.

Cần chuẩn bị gì trước khi liên hệ nhà máy

Hiểu OEM là gì rồi thì việc tiếp theo là chuẩn bị đủ thông tin để nhà máy báo giá sát. Một tin nhắn "báo giá giúp em cái nồi" chỉ nhận lại được một con số cho có. Trước khi liên hệ, anh/chị nên có sẵn:

• Mô tả sản phẩm: bản vẽ, ảnh hoặc mẫu tham chiếu đang bán ngoài thị trường, kèm những điểm muốn khác đi.
• Quy cách chính: kích thước, chất liệu, màu, dung tích, tiêu chuẩn cần đạt nếu có.
• Số lượng cho lô đầu và dự kiến các lô sau nếu bán tốt.
• Giá mục tiêu hoặc giá bán lẻ dự kiến.
• Bao bì, nhãn và thời gian cần hàng: đã có thiết kế chưa, cần nhà máy hỗ trợ phần nào, giao ở đâu.

Có đủ những thứ này, báo giá từ các xưởng mới so được với nhau, và đỡ phải làm mẫu nhiều vòng vì hai bên hiểu lệch nhau. Mẹo nhỏ: gửi kèm ảnh sản phẩm đối thủ mà anh/chị thấy ổn, nhà máy sẽ hình dung nhanh hơn đọc mô tả.

Inmax Á Châu hỗ trợ gì

Với nhiều người, câu hỏi OEM là gì chỉ là điểm khởi đầu, phần khó hơn là tìm đúng nhà máy cho đúng sản phẩm. Inmax Á Châu nhận yêu cầu của anh/chị, đề xuất nhà máy phù hợp trong mạng lưới đối tác, rồi theo dõi làm mẫu, sản xuất và kiểm hàng theo lô. Nếu còn phân vân giữa OEM và ODM, anh/chị cứ gửi mô tả sản phẩm cho chúng tôi để được tư vấn cụ thể.