ODM là gì? Khi nào nên chọn mẫu có sẵn của nhà máy và chỉnh được tới đâu

Kiểu tin nhắn này rất quen với người làm gia công: một chủ shop đồ gia dụng gửi ảnh chụp catalogue của một nhà máy bình giữ nhiệt, khoanh tròn mẫu số 17 và nhắn: “Em lấy mẫu này, đổi màu xanh rêu, in logo em lên được không?” Có thể người gửi chưa từng nghe chữ ODM, nhưng việc vừa làm chính là ODM. Bài này nói ODM là gì cho dễ hiểu, khi nào nên chọn, chỉnh được tới đâu và lúc nào nên tính hướng khác.

ODM là gì, nói gọn trong một câu

ODM là viết tắt của Original Design Manufacturer, tạm hiểu là nhà sản xuất có thiết kế gốc. Nhà máy đã tự phát triển sẵn sản phẩm: bản vẽ, khuôn, công thức, quy trình đều có rồi. Bên đặt hàng xem danh mục, chọn mẫu hợp ý, chỉnh vài chi tiết rồi gắn thương hiệu của mình lên. Hàng ra thị trường mang tên anh/chị, nhà máy đứng phía sau.

Nếu ai hỏi ODM là gì mà chỉ được trả lời một câu: nhà máy lo phần thiết kế, anh/chị lo phần thương hiệu và bán hàng. Ngược với OEM, nơi bên đặt hàng mang thiết kế đến và nhà máy làm theo. Phần giải thích OEM có trong bài OEM là gì, còn so sánh chi tiết hai hình thức nằm ở bài gia công OEM và ODM khác nhau thế nào.

ODM khác “white label” ở chỗ nào

Hiểu ODM là gì sẽ dễ hơn khi đặt nó cạnh white label, vì hai khái niệm này hay bị dùng lẫn. White label là hàng làm sẵn, giống hệt nhau, nhà máy bán cho nhiều bên và mỗi bên chỉ dán nhãn của mình lên. Một hũ kem trắng trơn bán cho mười shop, mười shop dán mười cái tem khác nhau, đó là white label.

ODM có thêm một bước: anh/chị được chỉnh sản phẩm trong phạm vi nhà máy cho phép. Đổi màu, đổi mùi, đổi bao bì, thêm bớt vài chi tiết. Sản phẩm vẫn dựa trên thiết kế của nhà máy nhưng không còn y hệt hàng người khác. Có thể hình dung white label là mua quần áo may sẵn, còn ODM là mua đồ may sẵn rồi nhờ thợ sửa cho vừa người.

Khi nào chọn ODM là hợp lý

Khi cần ra hàng nhanh. Thiết kế, khuôn và công thức đã có, nên thời gian chủ yếu dành cho làm mẫu chỉnh sửa và bao bì. Một dự án OEM làm từ bản vẽ mới có thể mất cả tháng hoặc hơn chỉ riêng khâu làm khuôn, còn ODM thường rút ngắn được đáng kể, tùy ngành hàng.

Khi vốn còn mỏng. Anh/chị không phải trả tiền thiết kế, không gánh chi phí khuôn, số lượng đặt tối thiểu cũng thường thấp hơn vì nhà máy đang chạy sẵn mẫu đó cho nhiều khách. Tiền để dành cho quảng cáo và hàng tồn, hai thứ thương hiệu mới hay thiếu nhất.

Khi muốn thử thị trường. Chưa biết khách thích nồi chiên 5 lít hay 7 lít, chưa biết dòng xịt khoáng có bán được không, thì làm một lô ODM nhỏ để thử là cách đỡ rủi ro.

Mặt trái ít ai nói trước

Bài nào giải thích ODM là gì mà chỉ kể ưu điểm thì mới nói được một nửa. Hàng có thể giống hàng của người khác. Nhà máy làm catalogue là để bán cho nhiều khách. Mẫu số 17 kia hoàn toàn có thể đang được vài thương hiệu khác bán trên sàn, chỉ khác logo.

Quyền với thiết kế thường thuộc nhà máy. Anh/chị trả tiền để được dùng thiết kế, không phải để sở hữu nó. Nhà máy vẫn có quyền bán tiếp cho bên khác, còn anh/chị gần như không mang được thiết kế đó sang xưởng khác. Nếu có phần chỉnh sửa do anh/chị đề xuất, ai giữ quyền với phần đó cần ghi rõ trong hợp đồng gia công.

Mức chỉnh sửa có hạn. Nhà máy chỉ cho đổi những gì không làm xáo trộn dây chuyền. Muốn đổi kích thước thân máy, làm khuôn mới hay viết lại cả công thức thì không còn là ODM nữa, và báo giá sẽ khác hẳn.

Làm ODM thì chỉnh được những gì

Tùy ngành, nhưng hay gặp nhất là: màu sắc của nhựa, sơn, vải, kem; mùi hương với mỹ phẩm, nước tẩy rửa, nến thơm; logo in, khắc laser hay dập nổi; bao bì gồm hộp, nhãn, sách hướng dẫn theo nhận diện riêng. Thêm vài thông số như dung tích, công suất trong dải nhà máy có sẵn, phụ kiện đi kèm, chất liệu nắp hay tay cầm.

Cách hỏi khôn ngoan là xin nhà máy danh sách “những gì đổi được mà không tính phí khuôn”. Có danh sách đó rồi thì khỏi mất công đề xuất những thứ họ sẽ từ chối.

Làm sao để đỡ “đụng hàng”

Không tránh được hoàn toàn, nhưng giảm được khá nhiều. Trước khi chọn mẫu, tìm thử trên các sàn thương mại điện tử bằng ảnh sản phẩm xem đã có bao nhiêu nơi bán. Mẫu nào xuất hiện tràn lan thì bỏ qua. Sau đó chồng nhiều điểm chỉnh lên nhau: một màu riêng, một phụ kiện riêng, một kiểu bao bì riêng. Từng thứ thì nhỏ, cộng lại thì sản phẩm đã khác đi rõ.

Có thể đề nghị nhà máy độc quyền màu, hoặc không bán cùng mẫu cho bên khác trong một khu vực trong một thời gian, đổi lại anh/chị cam kết sản lượng. Không phải nơi nào cũng đồng ý, nhưng hỏi thì không mất gì. Thứ khách nhớ lâu nhất vẫn là tên và logo, nên tìm hiểu việc đăng ký nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ sớm để phần đó chắc chắn là của mình.

Lúc nào nên chuyển từ ODM sang OEM

Khi đã rõ ODM là gì, anh/chị sẽ thấy nó giống bước đệm hơn là đích đến. Vài tín hiệu cho thấy đã tới lúc đi tiếp: sản phẩm bán đều qua vài lô, khách góp ý những điểm mà mẫu ODM không sửa được; đối thủ bán cùng mẫu với giá thấp hơn, kéo cả thị trường vào cuộc đua giá; hoặc anh/chị muốn một sản phẩm thật sự thuộc về mình.

Lúc đó, chuyển sang OEM với thiết kế riêng là bước hợp lý. Tiền khuôn, tiền thiết kế và số lượng tối thiểu sẽ tăng, nhưng anh/chị đã có dữ liệu bán hàng thật để biết nên bỏ tiền vào đâu, không phải đoán.

Cần người cùng xem mẫu và chọn nhà máy?

Câu hỏi ODM là gì thì đọc là hiểu, cái khó là chọn đúng mẫu và đúng nhà máy. Inmax Á Châu nhận yêu cầu của anh/chị, đề xuất mẫu ODM phù hợp từ nhà máy trong mạng lưới đối tác, chỉ ra những điểm chỉnh được và theo dõi làm mẫu, sản xuất, kiểm hàng. Anh/chị cứ gửi ý tưởng sản phẩm cho chúng tôi, kể cả khi mới chỉ có một tấm ảnh chụp catalogue.