Gia công ép nhựa: khuôn, chọn nhựa và những lỗi cần biết trước khi đặt hàng

Gia công ép nhựa là cách làm ra phần lớn đồ nhựa quanh ta: nắp chai, vỏ ổ cắm, hộp đựng, bánh răng nhỏ trong đồ chơi. Nhiều chủ doanh nghiệp tìm tới xưởng với một bản vẽ hoặc một sản phẩm mẫu và hỏi ngay giá mỗi cái. Câu trả lời gần như luôn là "còn tùy cái khuôn". Bài này kể lại những gì nên biết trước khi đặt hàng, để anh/chị nói chuyện với xưởng được rõ ràng hơn.

Gia công ép nhựa là gì, nói cho dễ hiểu

Hình dung một cái khuôn bánh bằng thép, chia làm hai nửa. Hạt nhựa được nung cho chảy, máy ép phun nhựa lỏng vào lòng khuôn với áp lực lớn, giữ một lúc cho nguội và đông lại, rồi mở khuôn đẩy sản phẩm ra. Mỗi lần như vậy gọi là một chu kỳ, thường chỉ vài giây tới vài chục giây tùy kích thước. Vì chạy nhanh nên khi đã có khuôn tốt, giá mỗi sản phẩm có thể rất thấp. Cái khó nằm ở trước đó.

Khuôn là khoản đầu tư lớn nhất

Trong một dự án gia công ép nhựa, tiền khuôn thường lớn hơn hẳn tiền sản xuất lô đầu. Khuôn thép làm lâu hơn, tốn hơn nhưng bền, chạy được sản lượng lớn trong nhiều năm nếu bảo trì đúng. Khuôn nhôm hay khuôn mềm làm nhanh và rẻ hơn, hợp để chạy số lượng thử, kiểm tra thị trường, nhưng tuổi thọ ngắn và khó giữ độ chính xác khi chạy nhiều. Sản phẩm còn đang đổi thiết kế thì chưa nên đầu tư ngay khuôn thép nhiều lòng.

Một chuyện hay bị bỏ qua: khuôn thuộc về ai. Nhiều nơi khách trả tiền khuôn nhưng khuôn vẫn nằm ở xưởng, tới lúc muốn chuyển xưởng mới thấy rắc rối. Nên ghi rõ quyền sở hữu, quyền rút khuôn, ai chịu chi phí bảo trì, sửa chữa và xưởng có được dùng khuôn làm hàng cho bên khác không. Các điều khoản này nên nằm trong hợp đồng gia công.

Chọn loại nhựa nào cho sản phẩm

Trong gia công ép nhựa, mỗi loại nhựa hợp với một kiểu việc. PP dẻo, nhẹ, chịu hóa chất, hay dùng cho hộp đựng, nắp bật có bản lề. ABS cứng, bề mặt đẹp, dễ sơn mạ, thường gặp ở vỏ thiết bị điện, đồ gia dụng. PC trong suốt, chịu va đập tốt, dùng cho chi tiết cần nhìn xuyên qua hoặc cần bền. PE mềm dẻo hơn, làm can, nắp, đồ chứa. POM trơn, chịu mài mòn, hợp với bánh răng, chi tiết trượt trong máy.

Nếu sản phẩm tiếp xúc với thực phẩm, phải dùng loại nhựa và hạt màu phù hợp cho mục đích này, có giấy tờ từ nhà cung cấp nguyên liệu. Sản phẩm còn có thể phải kiểm nghiệm theo quy chuẩn về bao bì, dụng cụ tiếp xúc thực phẩm. Quy định có thể thay đổi, nên kiểm tra văn bản hiện hành trên trang Cục An toàn thực phẩm trước khi chốt nguyên liệu.

Bản vẽ 3D: góc thoát khuôn và độ dày thành

Xưởng gia công ép nhựa cần bản vẽ 3D để làm khuôn, ảnh chụp sản phẩm là chưa đủ. Một bản vẽ đẹp trên máy tính chưa chắc ép được. Hai lỗi thiết kế hay gặp nhất là thiếu góc thoát khuôn và độ dày thành không đều. Thành đứng thẳng tuyệt đối thì sản phẩm khó rời khuôn, dễ bị trầy hoặc kẹt. Chỗ dày chỗ mỏng thì nhựa nguội không đều, sinh lõm và cong. Cách xử lý quen thuộc là làm thành mỏng đều, chỗ cần cứng thì thêm gân thay vì đắp dày.

Nên để kỹ sư khuôn của xưởng xem bản vẽ trước khi chốt. Họ sẽ góp ý chỗ đặt cổng phun, đường phân khuôn, chỗ cần chỉnh. Sửa trên bản vẽ rẻ hơn rất nhiều so với sửa trên thép.

Thử khuôn T1, T2 và chỉnh sửa

Khuôn làm xong sẽ được lắp lên máy ép thử, lần đầu gọi là T1. Mẫu T1 hiếm khi hoàn hảo: kích thước lệch một chút, có vết, có bavia. Đó là chuyện bình thường. Xưởng chỉnh khuôn rồi ép lại lần T2, có khi T3, tới khi mẫu đạt. Anh/chị nên nhận mẫu sau mỗi lần thử, đo lại các kích thước quan trọng, lắp thử với các chi tiết đi kèm. Bên nào chịu chi phí sửa khuôn, sửa bao nhiêu lần thì được tính trong giá, cũng nên thỏa thuận từ đầu.

Lỗi hay gặp khi gia công ép nhựa

Co ngót tạo vết lõm trên bề mặt, thường ở chỗ thành dày. Bavia là viền nhựa thừa tràn ra ở mép, chỗ hai nửa khuôn ghép lại. Cong vênh xảy ra khi sản phẩm nguội không đều, nắp không đậy khít thân là ví dụ quen. Đường hàn là vệt mờ ở chỗ hai dòng nhựa gặp nhau, vừa xấu vừa có thể làm chi tiết yếu hơn. Bọt khí sinh ra khi khí bị kẹt trong khuôn hoặc hạt nhựa chưa sấy đủ khô.

Không có lô hàng nào sạch lỗi tuyệt đối, nên quan trọng là thống nhất mức chấp nhận. Cách làm thực tế là ký duyệt mẫu chuẩn, kèm vài mẫu lỗi ở ranh giới "còn nhận được" và "phải loại". Ghi rõ mặt nào là mặt nhìn thấy cần đẹp, mặt nào khuất thì được dễ hơn. Có mẫu cầm trên tay, lúc kiểm hàng hai bên đỡ cãi nhau.

Màu nhựa và chuyện lệch màu giữa các mẻ

Đa số xưởng gia công ép nhựa pha màu bằng masterbatch, tức hạt màu cô đặc trộn theo tỷ lệ với nhựa nền. Cách này linh hoạt nhưng dễ lệch màu giữa các mẻ nếu tỷ lệ trộn, nhiệt độ hay lô nhựa nền thay đổi. Mã màu chỉ nên dùng để tham chiếu. Hãy duyệt trên tấm màu hoặc sản phẩm thật, xem dưới cùng một loại ánh sáng, và giữ lại mẫu màu chuẩn để so cho những lô sau. Sản phẩm gồm nhiều chi tiết ghép với nhau thì càng cần ép cùng đợt, cùng lô màu.

Gia công ép nhựa cùng Inmax Á Châu

Inmax Á Châu kết nối doanh nghiệp với xưởng ép nhựa phù hợp trong mạng lưới đối tác, theo dõi từ khâu góp ý bản vẽ, làm khuôn, thử khuôn tới kiểm hàng theo lô. Muốn biết các khoản tiền khuôn, nguyên liệu, nhân công được tính ra sao, anh/chị xem bài chi phí gia công OEM hoặc trang ngành nhựa, cao su kỹ thuật. Có bản vẽ hay mẫu sẵn thì cứ gửi cho chúng tôi để được tư vấn.