Gia công chai nhựa PET: phôi, khuôn thổi, chọn nhựa, nắp và cách kiểm chai

Hình dung một cơ sở nước ép mua lô chai trong suốt rất đẹp, rót nước cam vừa thanh trùng còn nóng vào. Chưa kịp đóng thùng, chai đã co rúm, vai méo, đáy lồi. Chai không lỗi, chỉ là chai PET thường không chịu được nhiệt độ đó. Rắc rối khi gia công chai nhựa PET hay nằm ở những câu lẽ ra phải hỏi trước: chai đựng gì, rót nóng hay nguội, dùng nắp nào.

Từ phôi tới chai: thổi một giai đoạn hay hai giai đoạn

Chai PET không thổi thẳng từ hạt nhựa. Hạt được ép phun thành phôi (preform), trông như một ống nghiệm dày, cổ và ren đã thành hình sẵn. Phôi được làm nóng, một thanh kéo đẩy dài phôi xuống, khí nén áp cao thổi phồng nó áp vào lòng khuôn. Kéo theo cả hai chiều như vậy làm thành chai mỏng mà vẫn cứng, trong.

Thổi hai giai đoạn tách hai việc ra: phôi ép xong để nguội, cất kho, sau đó qua lò đèn hồng ngoại hâm lại rồi thổi. Chai nước suối, nước ngọt gần như đều làm kiểu này vì máy chạy rất nhanh. Với chủ hàng nhỏ, gia công chai nhựa PET kiểu này có lợi là dùng được phôi tiêu chuẩn bán sẵn, chỉ phải làm khuôn thổi.

Thổi một giai đoạn làm cả ép phôi lẫn thổi trên cùng một máy, phôi còn ấm là thổi luôn. Chậm hơn, nhưng phôi không cọ xát nhau trong bao nên chai đẹp mặt, hợp với chai mỹ phẩm, hũ miệng rộng, số lượng vừa phải. Đổi lại, mẫu nào cũng gần như phải có cả khuôn phôi lẫn khuôn thổi.

PET, HDPE hay PP: chọn theo thứ nằm trong chai

PET trong, cứng, chắn khí khá tốt, hợp với nước uống, nước có ga, dầu ăn, nước rửa tay, mỹ phẩm dạng lỏng. Chai có ga dùng đáy hình cánh hoa để chịu áp. PET chịu kiềm mạnh kém và mềm ra khi rót nóng.

HDPE đục, dẻo, chịu hóa chất tốt, nên can nước tẩy, nước javel, hóa chất nông nghiệp, sữa tươi hay dùng loại này. Chai HDPE thường làm bằng thổi đùn: máy đùn ra một ống nhựa mềm, khuôn kẹp lại rồi thổi, dưới đáy chai còn một đường kẹp nhỏ.

PP chịu nhiệt tốt hơn nhưng kém trong. Hàng chiết nóng mà muốn chai PET trong thì dùng PET định hình nhiệt, thân có các ô lõm đỡ độ co khi nguội, giá cao hơn. Tinh dầu, dung môi, hương liệu đậm đặc thì ngâm thử trong chai vài tuần, xem chai có trương, mờ, rò không.

Cổ chai và nắp phải cùng một chuẩn ren

Hai cổ chai cùng ghi 28 mm chưa chắc vặn được cùng một cái nắp. Nước uống có chuẩn PCO 1810 và PCO 1881; cổ 1881 ngắn và nhẹ hơn, dùng lẫn nắp giữa hai chuẩn rất dễ rò. Chai mỹ phẩm, hóa phẩm hay ghi kiểu 24/410, 28/410: số đầu là đường kính, số sau là kiểu ren, nắp bơm và vòi xịt bán sẵn theo các cỡ này.

Cách an toàn là chốt nắp trước, so bản vẽ cổ chai với bản vẽ nắp, rồi vặn thử bằng đúng lực máy đóng nắp chứ không vặn tay. Chuyện chọn máy theo chai đã có trong bài máy chiết rót.

Khuôn riêng hay chai có sẵn khi gia công chai nhựa PET

Chai có sẵn trong danh mục thì không tốn tiền khuôn, có mẫu ngay, đặt ít được. Nhưng hàng bên cạnh trên kệ cũng có thể dùng đúng cái chai đó. Muốn dáng riêng thì làm khuôn thổi; còn dùng được phôi tiêu chuẩn thì tiền khuôn nhẹ hơn nhiều so với làm thêm khuôn phôi. Khuôn phôi là khuôn ép phun, chuyện sở hữu và thử khuôn xem ở bài gia công ép nhựa.

Trọng lượng phôi quyết định độ dày thành chai. Bớt vài gram nhân vài trăm nghìn chai là khoản tiền thật, nhưng chai quá mỏng sẽ lõm khi cầm, oằn khi máy đóng nắp ép xuống, sụp khi chồng thùng cao. Khi gia công chai nhựa PET theo mẫu riêng, nên bắt đầu ở một mức phôi vừa phải, cắt thử chai đo độ dày ở vai, thân, đáy, kết quả kiểm còn dư thì mới hạ dần.

Kiểm chai trước khi nhận lô: rò, nén, màu, độ trong

Kiểm rò: rót đầy, đóng nắp đúng lực, úp ngược qua đêm, hoặc đặt vào buồng hút chân không xem có bọt khí thoát ra. Kiểm nén thẳng đứng (top load): ép từ trên xuống tới khi chai oằn, con số phải cao hơn lực máy đóng nắp và sức nặng các thùng chồng lên trong kho. Chai có ga còn cần thử áp nổ.

Màu thì so với mẫu chuẩn dưới cùng một loại ánh sáng; chai trong thì soi vệt trắng đục, chấm đen, vết xước. Vệt đục hay do phôi hâm sai nhiệt hoặc nhựa chưa sấy khô; nhựa ẩm còn làm chai giòn. Ép phôi ở nhiệt quá cao sinh ra acetaldehyde, để vị lạ trong nước uống. Nếu gia công chai nhựa PET để đựng nước uống, nên nếm thử nước để trong chai vài ngày.

Gia công chai nhựa PET đựng thực phẩm và chuyện nhựa tái chế

Chai, nắp nhựa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải đạt QCVN 12-1:2011/BYT, ban hành kèm Thông tư 34/2011/TT-BYT. Thông tư 27/2026/TT-BYT của Bộ Y tế xếp nhóm này mức rủi ro trung bình, làm thủ tục tự công bố theo Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Anh/chị nên xin bên làm chai bản tự công bố và kết quả kiểm nghiệm đúng loại nhựa, đúng hạt màu đang dùng. Trước khi chốt, xem lại văn bản hiện hành trên trang Cục An toàn thực phẩm.

Nhựa tái chế (rPET) làm chai hóa phẩm thì ít vướng. Chai đồ ăn uống cần rPET được tái chế, làm sạch riêng cho thực phẩm, có hồ sơ từ nơi làm hạt, và chai vẫn phải đạt quy chuẩn như nhựa nguyên sinh. rPET hay ngả xám, giá chưa chắc rẻ hơn. Hàng xuất khẩu thì hỏi kỹ luật nhựa tái chế của nước nhập.

Về số lượng, chai có sẵn đặt theo bao, theo thùng; chai khuôn riêng phải đủ để xưởng lắp khuôn, chỉnh máy, pha một mẻ màu, nên số tối thiểu cao hơn hẳn, xem thêm bài MOQ là gì. Một lời khuyên trước khi gia công chai nhựa PET: mang theo sản phẩm thật, nắp thật, nói rõ máy rót và nhiệt độ rót. Chai đạt trên bàn chưa chắc đạt trên dây chuyền.

Làm chai mang dáng riêng ở Inmax Á Châu

Chai lọ nhựa thuộc mảng nhựa, cao su kỹ thuật, một trong các ngành của tập đoàn Inmax Á Châu. Anh/chị có thể đặt chai mẫu, gia công chai nhựa PET hay HDPE theo dáng và màu riêng, rồi nhận hàng trực tiếp từ Inmax. Có sẵn chai mẫu, bản vẽ nắp hay chỉ là mô tả thứ sẽ chứa bên trong, cứ gửi cho chúng tôi.